کسورات بیمه ۱۴۰۵؛ سهم کارگر و کارفرما + جدول کامل محاسبه
پاسخ کوتاه
کسورات بیمه ۱۴۰۵ با جدول سهم کارگر و کارفرما، اقلام مشمول و غیرمشمول، محاسبهٔ کامل یک فیش حقوق از ناخالص تا خالص و کف و سقف حق بیمه با مثال عددی.

صبح یکشنبه، پیامک سامانهٔ تأمین اجتماعی روی گوشی مدیر کارگاه مینشیند: «لیست بیمهٔ دی ماه ثبت نشده است.» او دفترچهٔ پرداختها را ورق میزند؛ همهچیز پرداخت شده، فقط لیست ارسال نشده. دو هفته بعد، برگ جریمه میآید: مبلغی که از سود یک ماهِ کامل کارگاه بیشتر است، فقط بهخاطر چند روز تأخیر در ارسال یک فایل. این داستان، پرتکرارترین حادثهٔ حقوق و دستمزد در کسبوکارهای ایرانی است و عجیبتر اینکه تقریباً همهٔ آنهایی که گرفتارش میشوند، خودشان سهم بیمه را «درست» پرداخت کرده بودند؛ فقط نمیدانستند کسر، پرداخت و گزارشِ بیمه سه تکلیف جداگانه است که هرکدام قانون و مهلت خودش را دارد.
پاسخ کوتاه: در ۱۴۰۵ سهم بیمهٔ تأمین اجتماعی همچنان از حقوق مشمولِ بیمه محاسبه میشود: ۷ درصد بهعنوان سهم کارگر از فیش کسر میشود و ۲۳ درصد (شامل ۳ درصد بیمهٔ بیکاری) سهم کارفرماست که علاوه بر فیش پرداخت میگردد. ملاک، حقوق و مزایای مشمول است نه کل ناخالص؛ و مبنای بهروز، جدول ابلاغیِ سال است.
کسورات بیمه، مجموعهٔ کسرها و پرداختهای قانونی تأمین اجتماعی روی دستمزد است؛ شامل سهم کارگر که از فیش کم میشود، سهم کارفرما که هزینهٔ اضافهٔ استخدام هر نیروست، و تکالیف ماهانهای مانند ارسال لیست و پرداخت بهموقع. این مقاله تمام محاسبهها را با مثال عددی کامل انجام میدهد تا انتهای آن، فیش هر کارمند برای شما مثل یک صفحهٔ شفاف باشد.
۱. بیمهٔ تأمین اجتماعی؛ دو ستونِ یک رقم
هر ماه که برای یک نیرو هزینه میکنید، در واقع دو رقم جداگانه میپردازید. رقمی که در فیش او دیده میشود (حقوق ناخالص) و رقمی که فقط در حسابداری شما دیده میشود (سهم کارفرما). برای حقوق مشمولِ بیمهٔ هر نفر، ۷ درصد بهعنوان سهم کارگر از فیش کسر و ۲۳ درصد بهعنوان سهم کارفرما کنار گذاشته میشود؛ یعنی نیرویی با حقوق ناخالص ۱۰۰ میلیون تومان، برای کارفرما ۱۲۳ میلیون تومان هزینه دارد، آن هم فقط بابت بیمه، پیش از هر مزایای دیگری. جدول زیر نشان میدهد این ۳۰ درصدِ مجموع در پوششهای بیمهای چطور تقسیم میشود.
| شاخهٔ بیمهای | نرخ | پرداختکننده | نکته |
|---|---|---|---|
| بازنشستگی و ازکارافتادگی | ۱۸٪ | ۷٪ کارگر + ۱۱٪ کارفرما | بزرگترین شاخه؛ مبنای مستمری آینده |
| بیمهٔ بیکاری | ۳٪ | کارفرما | از فیش کارگر کسر نمیشود |
| بیمهٔ درمان و پزشکی | ۵٪ | از مجموع حق بیمه تأمین میشود | با بازنشستگی در فیش یکی حساب میشود |
| جمع سهم کارگر | ۷٪ | کسر از فیش | هر ماه در فیش دیده میشود |
| جمع سهم کارفرما | ۲۳٪ | علاوه بر فیش | هزینهٔ پنهان هر استخدام |
نکتهٔ مدیریتی مهم: وقتی میخواهید برای تیم جدید نیرو بگیرید، هرگز فقط حقوق ناخالص را حساب نکنید. هزینهٔ واقعی هر نفر حدوداً ۲۳ درصد بیشتر از ناخالصِ اوست و اگر در قیمتگذاری محصول و خدمات، این ۲۳ درصد را جا بیندازید، عملاً با هر استخدام، داوطلبانه حاشیهٔ سودتان را کم کردهاید. برای دیدن اثر بیمه بر چرخهٔ کامل فیش، مقالهٔ تغییرهای مهم حقوق و دستمزد ۱۴۰۵ را از دست ندهید.
۲. حقوق مشمول بیمه؛ کدام اقلام وارد محاسبه میشوند؟
«حقوق مشمول» یعنی همان مبنایی که ۷ و ۲۳ درصد رویش حساب میشود؛ و این مبنای محاسبه، دقیقاً همانجایی است که بیشترین اشتباهها اتفاق میافتد. قاعدهٔ کلی این است: هر پرداختِ مستمرِ نقدی که در ازای کار پرداخت میشود، مشمول است؛ و پرداختهایی که جنبهٔ کمکهزینه، انعجام قرارداد یا پایانِ رابطه دارند، مشمول نیستند. جدول زیر پرکاربردترین اقلام فیش را تفکیک میکند؛ این جدول را کنار فرمولهای حقوق بگذارید و هر قلم جدید را با آن تطبیق دهید.
| قلم فیش | مشمول بیمه؟ | توضیح |
|---|---|---|
| حقوق و مزد پایه | بله | هستهٔ اصلی محاسبه |
| اضافهکاری (۱٫۴ برابر) | بله | مشمول بیمه و مالیات است |
| نوبتکاری و شبکاری | بله | درصدهای افزوده، مشمول کامل |
| حق مسکن (در سقف مصوب) | بله | مشمول بیمه؛ در سقف مصوب از مالیات معاف |
| بن کارگری و خواروبار | خیر | مشمول بیمه نیست؛ در محاسبهٔ مالیات هم معاف |
| عیدی و پاداش پایان سال | خیر | طبق رویهٔ تأمین اجتماعی مشمول بیمه نیست؛ مالیاتش جداگانه است |
| سنوات و خسارت اخراج | خیر | پایانبندی رابطهٔ کاری؛ مشمول بیمه نمیشود |
| بازخرید مرخصی | خیر | در زمان قطع همکاری پرداخت میشود |
| کمکهزینهٔ سفر و مأموریت مستند | خیر | با ارائهٔ مدارک سفر |
دقت کنید که مشمولنبودن در بیمه، به معنای بیربطبودن آن قلم نیست؛ مثلاً عیدی مشمول بیمه نیست اما مشمول مالیات است و بالعکس بن کارگری از هر دو معاف است. تفکیک این سه وضعیت (بیمایی / مالیاتی / هر دو) در فیش، مرزِ میان یک حسابداری تمیز و یک فیشِ جنجالی است. اگر میخواهید دلیل هر قلم را با متن قانون تطبیق دهید، واژهنامهٔ حسابداری افق پلاس و مقالهٔ جدول مالیات حقوق ۱۴۰۵ هر دو مکمل این بخشاند.
۳. محاسبهٔ کامل یک فیش ۱۴۰۵؛ از ناخالص تا هزینهٔ کل کارفرما
حالا همهٔ قطعات را کنار هم میگذاریم. کارمند میانیِ نمونهٔ ما — همان که در مقالهٔ مالیات حقوق هم دیدیم — این فیش را دارد: حقوق پایه ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان، حق مسکن ۹۰۰٬۰۰۰، بن کارگری ۱۳٬۲۰۰٬۰۰۰ و اضافهکاری ۸٬۴۰۰٬۰۰۰ تومان. محاسبه را قدمبهقدم دنبال کنید؛ همین چارچوب برای هر فیش دیگری تکرار میشود.
گام یک: تعیین مبناها
حقوق ناخالص فیش، جمع همهٔ اقلام است: ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۹۰۰٬۰۰۰ + ۱۳٬۲۰۰٬۰۰۰ + ۸٬۴۰۰٬۰۰۰ = ۱۱۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان. مبنای بیمه فقط شامل اقلام مشمول میشود (بدون بن و عیدی): ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۹۰۰٬۰۰۰ + ۸٬۴۰۰٬۰۰۰ = ۹۹٬۳۰۰٬۰۰۰ تومان. و مبنای مالیات پس از کنارگذاشتن بن و مسکنِ در سقف معاف، ۹۸٬۴۰۰٬۰۰۰ تومان است (تفصیلش در مقالهٔ مالیات حقوق آمده).
گام دو: کسرها و پرداختی خالص
سهم بیمهٔ کارگر ۷ درصد از ۹۹٬۳۰۰٬۰۰۰ یعنی ۶٬۹۵۱٬۰۰۰ تومان که از فیش کسر میشود. مالیات حقوق پلکانیِ همان مبنای مالیاتی طبق محاسبهٔ مقالهٔ قبل، ۹٬۷۶۰٬۰۰۰ تومان است. خالص پرداختی این کارمند: ۱۱۲٬۵۰۰٬۰۰۰ − ۶٬۹۵۱٬۰۰۰ − ۹٬۷۶۰٬۰۰۰ = ۹۵٬۷۸۹٬۰۰۰ تومان؛ رقمی که واقعاً به حسابش واریز میشود.
گام سه: هزینهٔ واقعی برای کارفرما
سهم کارفرما ۲۳ درصد از همان ۹۹٬۳۰۰٬۰۰۰ یعنی ۲۲٬۸۳۹٬۰۰۰ تومان است؛ این پول به فیش اضافه نمیشود اما واقعاً از جیب کارفرما میرود. جمع ببندید: هزینهٔ کامل این یک نیرو در ماه، ۱۱۲٬۵۰۰٬۰۰۰ + ۲۲٬۸۳۹٬۰۰۰ = ۱۳۵٬۳۳۹٬۰۰۰ تومان. یعنی چیزی حدود ۲۰ درصد بیشتر از آنچه در فیش میبینید. جدول زیر همین چرخه را جمعبندی میکند.
| شرح | مبلغ (تومان) | وضعیت |
|---|---|---|
| حقوق ناخالص (پایه + مسکن + بن + اضافهکاری) | ۱۱۲٬۵۰۰٬۰۰۰ | روی فیش |
| مبنای بیمه (بدون بن) | ۹۹٬۳۰۰٬۰۰۰ | مبنای ۷٪ و ۲۳٪ |
| سهم بیمهٔ کارگر (۷٪) | −۶٬۹۵۱٬۰۰۰ | کسر از فیش |
| مالیات حقوق پلکانی | −۹٬۷۶۰٬۰۰۰ | کسر از فیش |
| خالص پرداختی به کارمند | ۹۵٬۷۸۹٬۰۰۰ | واریزی ماهانه |
| سهم بیمهٔ کارفرما (۲۳٪) | ۲۲٬۸۳۹٬۰۰۰ | هزینهٔ اضافهٔ کارفرما |
| هزینهٔ کل نیرو برای کارفرما | ۱۳۵٬۳۳۹٬۰۰۰ | مبنای قیمتگذاری درست |
این عددِ ۱۳۵٬۳۳۹٬۰۰۰ تومان را جایی یادداشت کنید: این همان رقمی است که باید در قیمتگذاری محصول یا خدمت شما نشسته باشد. کسبوکارهایی که هزینهٔ نیرو را با ناخالصِ فیش حساب میکنند، در واقع با هر نیرو با ضرر کار میکنند و متوجه نیستند؛ طبق بررسی افق پلاس از ۴۰۰ کسبوکار ایرانی، ۶۸ درصد مالکان از سود واقعی ماهانه بیخبرند و بخش بزرگی از این کوری، از همین جاهای کوچک میآید.
همین محاسبه را برای یک نیروی حداقلبگیر هم ببینید تا مقیاس عوض شود: پایهٔ مصوب ۷۱٬۶۶۶٬۶۷۰ تومان بهعلاوهٔ حق مسکن ۹۰۰٬۰۰۰ تومان، مبنای مشمول بیمهٔ ۷۲٬۵۶۶٬۶۷۰ تومانی میسازد؛ سهم کارگر ۵٬۰۷۹٬۶۶۷ تومان است و سهم کارفرما ۱۶٬۶۹۰٬۳۳۴ تومان. یعنی حتی برای حداقلبگیرها هم هر استخدام، ماهانه حدود ۱۶٫۷ میلیون تومان هزینهٔ بیمهایِ پنهان دارد که اگر در قیمت تمامشده نیفتد، از جیب مالک بیرون میرود. حالا فرض کنید کارگاهی پنج نیروی حداقلبگیر دارد؛ فقط سهم کارفرمای بیمهاش ماهانه بیش از ۸۳ میلیون تومان است و دقیقاً همین عدد است که باید در استاندارد قیمتگذاری هر واحد محصول، پنهان نشده باشد.
۴. کف و سقف حق بیمه؛ دو خط قرمز محاسبه
بیمه دو محدودیت دارد که هر دو باید در فرمولهای شما نشسته باشند. کف: هیچ فیشی نمیتواند کمتر از حداقل دستمزد ماهانهٔ مصوب بیمه شود؛ اگر کسی پارهوقت کار میکند یا حقوق توافقیاش پایین است، بیمه او حداقل از خطِ کف محاسبه میشود. سقف: حقوق مشمولِ بیمه از ۷ برابرِ حداقل دستمزدِ مصوب بالاتر حساب نمیشود؛ مازاد بر آن، مشمول بیمه نیست و این یعنی برای نیروهای خیلی پرشمزه، سهم بیمه از یک جایی به بعد ثابت میماند.
مثال عددی برای هر دو: حداقل دستمزد ماهانهٔ دورهٔ جاری ۷۱٬۶۶۶٬۶۷۰ تومان است؛ پس سقف مشمول بیمه ۷ برابر آن یعنی ۵۰۱٬۶۶۶٬۶۹۰ تومان میشود. حالا مدیر عملیاتیِ ما با اضافهکاریهای سنگین، حقوق ناخالصِ ۶۲۰ میلیون تومان در یک ماه میگیرد. مبنای بیمهاش نه ۶۲۰ میلیون، که سقفِ ۵۰۱٬۶۶۶٬۶۹۰ تومان است؛ پس سهم بیمهٔ کارگر او ۳۵٬۱۱۶٬۶۸۸ تومان و سهم کارفرما ۱۱۵٬۳۸۳٬۳۳۹ تومان خواهد بود — و دقیقاً همین محدودیت است که اگر در فرمول نباشد، هم کارگر بیش از حد کسر میشود هم کارفرما بیش از حد پرداخت.
| محدودیت | مقدار (تومان) | مثال |
|---|---|---|
| کف بیمه (حداقل دستمزد مصوب ماهانه) | ۷۱٬۶۶۶٬۶۷۰ | پارهوقتی با حقوق توافقی ۴۰ میلیون → بیمه از خط کف |
| سقف بیمه (۷ برابر حداقل) | ۵۰۱٬۶۶۶٬۶۹۰ | مدیر با ناخالص ۶۲۰ میلیون → بیمه فقط تا سقف |
نکتهٔ سقف را در قراردادهای سنگین جدی بگیرید؛ برخی کارفرماها برای جبران، بخشی از پرداخت را به قلمهای غیرمشمول (مثل پاداش پایان کار مشروط) منتقل میکنند که این کار در صورت عدم رعایت ضوابط، در بازرسی تأمین اجتماعی ریسک ایجاد میکند. راه قانونی همان پذیرش سقف است و نرمافزار حقوق استاندارد، سقف را خودکار اعمال میکند تا هیچکدام از این خطاها رخ ندهد.
۵. ماههای ۳۰ و ۳۱ روزه؛ کجای فیش عوض میشود؟
سؤال پرتکرار حسابداران تازهکار: «مرداد ۳۱ روز است، باید بیشتری بپردازم؟» پاسخ کوتاه: برای نیرویِ ماهانه، نه. حقوق پایهٔ ماهانه مستقل از تعداد روزهاست و اضافهشدن یک روز تقویم، حقوق پایه را تغییر نمیدهد؛ آنچه تغییر میکند، اقلامِ «روزانه» است: اضافهکاری که بر اساس ساعت واقعی کار میشود، بن کارگری که با روزهای کار و روز تعطیل فرق میکند و مأموریتهایی که سرِ ماه جمع میشوند. برای نیروی ساعتی یا روزمزد اما، هر روزِ تقویم مستقیماً در درآمد او اثر دارد و همانجاست که اشتباههای ماههای ۳۱ روزه پیدایش میشود.
پس قاعدهٔ ساده این است: اقلام ثابتِ ماهانه را در فرمول با عدد ثابت ببندید و اقلام متغیر را از منبع واقعی (کارت ساعت، شیفتها، گزارش مأموریت) تغذیه کنید. اگر فرمولهای شما روزشمارِ ساده دارند، در شش روزِ ۳۱روزهٔ سال، شش بار خطا خواهید داشت. این دقت بهظاهر جزئی، در طول سال به اختلافهای چند ده میلیونی بین فیش و واقعیت میرسد و بازرس تأمین اجتماعی دقیقاً همینجاهای ریز را کنترل میکند.
یک مثال کوتاه برای ملموس شدن: نیروی ساعتیِ ما با نرخ ساعتی ۴۰۹٬۰۹۰ تومان، در مرداد ۳۱ روزه، ۲۴ روزِ کاریِ ۸ ساعته داشته باشد یعنی ۱۹۲ ساعت؛ اما در شعبانِ ۳۰ روزه با همان تقویم، ۲۳ روز و ۱۸۴ ساعت. حقوق ماه اول ۷۸٬۵۴۵٬۲۸۰ و ماه دوم ۷۵٬۲۷۲٬۵۶۰ تومان میشود؛ اگر فرمول شما برای هر دو ماه عدد ثابتی بدهد، یکی از این دو فیش قطعاً غلط است. حالا این اختلافِ بهظاهر کوچک را در سهم بیمهٔ ۷ درصدی و کارفرمای ۲۳ درصدی و مالیات پلکانیِ همان فیش ضرب کنید؛ نتیجه یک زنجیرهٔ اصلاحیه است که همهٔ آن از یک روزِ تقویم شروع شده بود.
۶. بیمهٔ ساعتی و قراردادی؛ ضریب ۷ و ۲۳ در قراردادهای خاص
همان دو درصدِ ۷ و ۲۳، در قراردادهای ساعتی هم حکمراناند با این تفاوت که مبنای محاسبه، دستمزد ساعتی است. دستمزد ساعتی از تقسیم حقوق ماهانه بر ۲۲۰ ساعت بهدست میآید؛ مثلاً برای پایهٔ ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان، نرخ ساعتی حدود ۴۰۹٬۰۹۰ تومان است و ساعت اضافهکاری با ضریب ۱٫۴ حدود ۵۷۲٬۷۲۷ تومان میشود. سهم بیمهٔ کارگر از جمع دستمزد ساعتیِ ماه کسر و سهم کارفرما اضافه میشود؛ برای نیروهای ساعتیِ پروژهای، همین محاسبه باید هر ماه با ساعتهای واقعی بسته شود و همینجاست که اکسل بهسرعت از ادارهکردن عقب میماند.
در قراردادهای پیمانکاری و برونسپاری هم مرز مسئولیت روشن نیست: اگر قرارداد شما بهگونهای تنظیم شده که نیرو در کارگاه شما و با نظارت شما کار میکند، احتمال قوی دارد تأمین اجتماعی او را به کارفرمای اصلی نسبت دهد؛ این موضوع در قرارداد باید صریح لحاظ شود وگرنه نهتنها بیمه، بلکه مسئولیت حوادث هم به شما برمیگردد. در قراردادهای دورکاری هم وضعیت بیمه طبق همان قواعد اصلی است و فقط مستندسازیِ ساعت کار مهمتر میشود. برای محاسبهٔ سریع ساعتی، ماشینحساب حقوق در بخش ماشینحسابهای افق پلاس در دسترس است.
۷. سه اشتباه رایج در محاسبهٔ بیمه و بهای واقعی هر کدام
خطاهای بیمه تقریباً همیشه از یکی از سه الگوی زیر میآیند و هر کدام بهای عددی مشخصی دارند که در بازرسی یا فیش کارمند ظاهر میشود. جدول زیر را مثل آینهای جلوی فرمولهای فعلیتان بگیرید؛ اگر حتی یکی از این سه الگو در سیستم شما هست، همین ماه اصلاحش کنید.
| اشتباه رایج | مثال عددی از همین مقاله | نتیجهٔ عملی |
|---|---|---|
| اعمال ۷٪ روی کل ناخالص (بهجای مبنای مشمول) | ۷٪ × بن ۱۳٬۲۰۰٬۰۰۰ = ۹۲۴٬۰۰۰ کسرِ اضافی در هر فیشِ دارای بن | کارمند بیجهت کم میگیرد؛ اعتمادسوزی و اصلاحیه |
| بیتوجهی به سقف ۵۰۱٬۶۶۶٬۶۹۰ تومانی | مدیر با مشمول واقعی ۶۲۰٬۹۰۰٬۰۰۰ → مازاد ۱۱۹٬۲۳۳٬۳۱۰؛ ۲۳٪ آن یعنی ۲۷٬۴۲۳٬۶۶۱ پرداختِ اضافیِ کارفرما در یک ماه | هزینهٔ بیدلیل پنهان در قیمت تمامشده |
| محاسبهٔ درست اما ارسال دیرهنگام لیست | جریمهٔ روزشمار + انباشت ماهها | هیچ بازگشتی ندارد؛ خالصترین شکل ضرر است |
نکتهٔ تلخ الگوی اول این است که معمولاً هیچکس متوجهش نمیشود؛ کارمند فیش را امضا میکند، کارفرما هزینه را میپردازد و فقط وقتی نیرو برای وام مسکن استعلام سوابق بیمه میگیرد یا در رسیدگی کارگاه اختلاف بیرون میزند، خطا معلوم میشود. الگوی دوم هم ساکت است چون هیچکس از پرداختِ بیشترِ کارفرما شکایت نمیکند. به همین دلیل است که توصیهٔ ما همیشه یک چیز است: فرمولها را از منبع متمرکز و بهروز تغذیه کنید و خروجی را ماهانه با گزارش کنترلی تطبیق دهید، نه با حسِ اینکه «قبلاً درست بود».
۸. تکالیف ماهانهٔ کارفرما و جریمهٔ دیرکرد
پرداختِ درست بیمه نصف ماجراست؛ نصف دیگرش «گزارش بهموقع» است. کارفرما هر ماه باید لیست بیمه (صورت حقوق بیمهشدههای همان ماه) را تا مهلت مقرر ارسال و حق بیمه را واریز کند. دیرکرد در هر کدام، جریمهٔ روزشمار دارد و اگر چند ماه انباشته شود، جریمه از سود همان دوره جلوتر میزند. جدول زیر تقویم ماهانهٔ استاندارد را نشان میدهد؛ آن را در سیستم یادآور خودتان پیاده کنید تا نام کارگاهتان هرگز در فهرست دیرکرد سازمان نیفتد.
| تکلیف | زمان استاندارد | ریسک تأخیر |
|---|---|---|
| ثبت لیست بیمهٔ ماه | در ماه بعد، تا مهلت ابلاغی | جریمهٔ روزشمار دیرکرد |
| واریز حق بیمه (کارگر + کارفرما) | همزمان با ثبت لیست | جریمهٔ جداگانهٔ پرداخت |
| اصلاح لیستهای گذشته | پس از کشف خطا، هرچه زودتر | اصلاح داوطلبانه همیشه ارزانتر از رسیدگی است |
همخوانی سهگانه را هم یادتان باشد: فیش، لیست بیمه و واریزی بانکی باید با هم بخوانند. در نظام شفافیت مالیاتی و بانکی امروز، این سه سند از سه درگاه به یکدیگر نگاه میکنند و اختلافشان، خودش دعوتنامهٔ رسیدگی است. اگر حقوقها را در یک فایل و حسابداری را در فایلی جدا نگه دارید، هر ماه احتمال همین ناهمخوانی را خریداری کردهاید؛ در مقالهٔ حسابداری ابری توضیح دادهایم چرا یکپارچگی این دادهها، مزیت رقابتی است نه لوکس.
۹. لیست بیمهٔ ماهانه و فایل استاندارد در افق پلاس
در ماژول حقوق و دستمزد افق پلاس، تمام محاسبات این مقاله بهصورت خودکار انجام میشود: اقلام مشمول و معاف تفکیک میشوند، ۷ و ۲۳ درصد روی مبنای درست اعمال میشود، کف و سقف کنترل میگردد، مالیات پلکانیِ همان فیش محاسبه میشود و در پایان ماه، لیست بیمه و فایل استاندارد موردنیاز سامانهٔ تأمین اجتماعی (شمسه) آمادهٔ بارگذاری صادر میگردد. سند حسابداری حقوق همان ماه هم خودکار ساخته میشود تا فیش و دفاتر همیشه با هم بخوانند.
برای مدیران، گزارش «هزینهٔ واقعی هر نیرو» یکی از پرکاربردترین خروجیهاست: همان عددی که در بخش سوم دیدیم (۱۳۵٬۳۳۹٬۰۰۰ تومان برای کارمند میانی) بهصورت خودکار برای کل سازمان و برای هر نفر تولید میشود و میتواند مبنای قیمتگذاری، بودجهبندی استخدام جدید و مذاکرهٔ قراردادهای پیمانکاری قرار گیرد. پیش از تصمیمگیری دربارهٔ نرمافزار حقوق، مقالهٔ معیارهای انتخاب نرمافزار حسابداری چکلیست دقیقی در اختیارتان میگذارد و امکانات کامل ماژولها در صفحهٔ امکانات افق پلاس آمده است. اگر میخواهید همین چرخه را پیش از هر تصمیمی با فیشهای واقعی خودتان امتحان کنید، شروع رایگان ۷ روزه افق پلاس بدون نیاز به کارت بانکی فعال میشود و ماژول حقوق از همان روز اول با جدولهای جاری کار میکند.
جمعبندی؛ سه عددی که باید بلد باشید
کل مقاله در سه عدد خلاصه میشود: ۷ درصد سهم کارگر از مبنای مشمول، ۲۳ درصد سهم کارفرما روی همان مبنای مشمول، و ۵۰۱٬۶۶۶٬۶۹۰ تومانِ سقف مشمول بیمهٔ دورهٔ جاری. اگر این سه عدد را بدانید و اقلام مشمول را از جدول بخش دوم تشخیص دهید، هیچ فیشی برایتان مبهم نمیماند. برای فردا صبح یک تمرین کوچک: فیش یکی از کارکنان را بردارید، ستونهایش را با جدول بخش سوم تطبیق دهید و هزینهٔ واقعی او را حساب کنید؛ احتمالاً اولینبار است عددِ واقعی استخدام را میبینید.
و اگر هنوز محاسبات بیمه را دستی یا با اکسل انجام میدهید، یک لحظه هزینهٔ بیعملی را حساب کنید: فرمولهای مردهٔ سال قبل که با هر ابلاغیه باید بازنویسی شوند، جریمههای روزشمارِ لیست دیرهنگام، اختلاف فیش و لیست در بازرسی و ساعتهایی که صرف چککردن میشوند. اینها هیچکدام در هیچ گزارشی با نام «هزینه» دیده نمیشوند اما ماهانه از سود شما میکاهند. راهحل، یکبار برای همیشه روشن است: ماژول حقوق افق پلاس تمام این قواعد را با بهروزرسانی متمرکز اجرا میکند، لیست و فایل سامانه را خودکار میسازد و سند حسابداری را همان روز ثبت میکند. شروع رایگان ۷ روزه افق پلاس بدون کارت بانکی و بدون تعهد فعال میشود؛ فیش ماه بعدِ تیمتان را با آن صادر کنید و تفاوت را در آرامشِ روزِ ثبت لیست ببینید.
پرسشهای پرتکرار (سؤالات متداول)
سهم بیمهٔ کارگر و کارفرما در ۱۴۰۵ چند درصد است؟
سهم کارگر ۷ درصد از حقوق و مزایای مشمول بیمه است که از فیش کسر میشود؛ سهم کارفرما ۲۳ درصد است که ۲۰ درصد اصلی بهعلاوهٔ ۳ درصد بیمهٔ بیکاری است و علاوه بر فیش پرداخت میگردد. این دو نرخ چند سال است ثابت مانده و تغییرشان فقط با مصوبهٔ جدید ممکن است؛ ملاک، ابلاغیهٔ رسمی سال است.
بن کارگری و عیدی مشمول بیمه میشوند؟
خیر؛ بن کارگری و خواروبار طبق رویهٔ تأمین اجتماعی مشمول بیمه نیست و عیدی و سنوات هم بهعنوان پرداختیِ پایان دوره، از فیشِ بیمهای بیرون هستند. این اقلام در فیش باید جدا برچسب بخورند تا هم محاسبه درست باشد هم در بازرسی، مستندات شفاف باشد. وضعیت مالیاتی این اقلام اما جداگانه است و در مقالهٔ مالیات حقوق توضیح داده شده است.
اگر حقوق کارمندی از سقف بیمه بالاتر برود چه میشود؟
سقف مشمول بیمه ۷ برابرِ حداقل دستمزد مصوب است و در دورهٔ جاری حدود ۵۰۱٬۶۶۶٬۶۹۰ تومان میشود. مازادِ حقوق بر این سقف، مشمول بیمه نیست؛ یعنی بیمهٔ همان نیرو از این خط به بعد ثابت میماند. نرمافزار حقوق استاندارد سقف را خودکار اعمال میکند؛ در فرمولهای دستی نباید این قاعده فراموش شود چون هم کارگر کسر اضافی میشود هم کارفرما پرداخت اضافه.
جریمهٔ دیرکرد لیست بیمه چقدر است؟
دیرکرد در ثبت لیست و پرداخت، جریمهٔ روزشمار دارد و هر ماهِ انباشته، مبلغ را سنگینتر میکند؛ رقم دقیق طبق مقررات جاری مؤدی محاسبه میشود و برای کارگاههای بزرگ، درشتتر از یک دورهٔ سود میشود. بهترین راهبرد، تقویم ماهانهٔ ثابت و ارسال خودکار یادآور است؛ اگر خطایی رخ داده، اصلاح داوطلبانه تقریباً همیشه از رسیدگی ارزانتر تمام میشود.
هزینهٔ واقعی هر نیرو را چطور حساب کنم؟
جمع حقوق ناخالص فیش را بگیرید، مبنای مشمول بیمه را از آن جدا کنید، ۲۳ درصد کارفرما را روی همان مبنای مشمول اضافه کنید و اگر پاداش و سنوات دوره دارید، سهم آنها را هم لحاظ کنید. برای کارمند نمونهٔ این مقاله، فیش ۱۱۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومانی هزینهٔ واقعی ۱۳۵٬۳۳۹٬۰۰۰ تومانی داشت. در ماژول حقوق افق پلاس گزارش «هزینهٔ واقعی هر نیرو» همین محاسبه را برای کل سازمان خودکار تولید میکند.
برای کارگر ساعتی، بیمه چگونه محاسبه میشود؟
مبنای محاسبه، دستمزد ساعتی است که از تقسیم حقوق ماهانه بر ۲۲۰ ساعت بهدست میآید. از جمع دستمزد ساعتیِ ماهِ او، ۷ درصد سهم کارگر کسر و ۲۳ درصد سهم کارفرما پرداخت میشود؛ اضافهکاری هم با ضریب ۱٫۴ در همان مبنا مینشیند. برای این حالتها، ثبت ساعتهای واقعی کار و بستن ماهانهٔ لیست، بدون نرمافزار حقوق عملاً دشوار است و خطای آن مستقیماً به فیش نیرو برمیگردد.
افق پلاس — نرمافزار حسابداری هوشمند ایرانی
با هوش مصنوعی، اتصال به سامانه مودیان و ۱۶ ماژول تخصصی. ۷ روز رایگان، بدون کارت اعتباری.
این مقاله چقدر برایتان مفید بود؟
بازخورد شما به بهتر شدن راهنماهای ما کمک میکند